Pravoslavlje · Praznici i svetitelji
14. januar
1. januar po julijanskom kalendaru
Učitelj vere, molitve i milosrđa
Sveti Vasilije Veliki, arhiepiskop Kesarije Kapadokijske, praznuje se 14. januara. Istoga dana Crkva proslavlja Obrezanje Gospodnje, a po julijanskom kalendaru počinje nova godina. U narodnom govoru dan je poznat i kao Mali Božić ili Vasiljevdan.
Ko je Sveti Vasilije Veliki?
Vasilije Veliki je jedan od velikih otaca Crkve iz IV veka. Bio je arhiepiskop Kesarije u Kapadokiji, obrazovan bogoslov i pastir koji je branio pravoslavnu veru. Crkva u njemu poštuje učitelja čije pisanje, molitva i briga o ljudima čine jedinstveno svedočanstvo.
Pripada Svetoj Trojici Jerarha, zajedno sa Grigorijem Bogoslovom i Jovanom Zlatoustim. Njihov zajednički praznik je 12. februara. To ne ukida pojedinačno praznovanje svakog svetitelja, već ističe zajedništvo njihove službe.
Liturgija Svetog Vasilija Velikog
Za njegovo ime vezana je Liturgija koja se služi u određenim danima crkvene godine. Zato je Vasilije prisutan u bogoslužbenom životu i mnogo šire od jednog prazničnog datuma. Tačan raspored službi proverava se u parohiji.
Praznik možete obeležiti odlaskom u hram, pažljivim slušanjem molitava i čitanjem odlomka iz svetootačke literature. Dobro je izabrati kratak tekst koji razumete, a o nejasnim mestima razgovarati sa sveštenikom, umesto da pojedine rečenice izvlačite iz celine.
Mali Božić i Obrezanje Gospodnje
Obrezanje Gospodnje je zaseban crkveni spomen istoga dana. Naziv Mali Božić pripada narodnoj tradiciji, dok je 1. januar po julijanskom kalendaru u današnjem građanskom kalendaru 14. januar. Nije reč o još jednom Hristovom rođenju.
Porodični običaji i novogodišnje okupljanje mogu pratiti praznik. Njihov oblik razlikuje se među domaćinstvima i krajevima; nijedan poseban kolač ili način dočeka ne treba predstavljati kao uslov Božje naklonosti.
Da li se na Vasiljevdan posti?
Za slavsku trpezu proverite dan u sedmici i razrešenje u godišnjem kalendaru. Činjenica da se praznik naziva Malim Božićem nije dovoljna da se svake godine pretpostavi ista trpeza.
Ako slava padne u posni dan, domaćin priprema posnu trpezu prema odgovarajućem pravilu. Ličnu meru posta i pitanja vezana za Pričešće uskladite sa sveštenikom; jelovnik za goste ne određuje sve pojedinosti ličnog podviga.
Kako pripremiti krsnu slavu?
O vremenu donošenja ili osvećenja slavskog kolača i žita dogovorite se unapred. Priprema doma treba da ostavi prostora za molitvu, porodicu i goste, a ne da praznik pretvori u iscrpljujuće nadmetanje.
U duhu svetiteljevog milosrđa odvojite nešto i za ljude kojima pomoć treba. Poseta usamljenoj osobi, obrok ili nenametljiva podrška mogu biti važan deo praznovanja. Ne postoji obaveza da se troši preko mogućnosti domaćinstva.
Najčešća pitanja
Kada se slavi Sveti Vasilije Veliki?
14. januara po građanskom, odnosno 1. januara po julijanskom kalendaru.
Da li je Sveti Vasilije Veliki isto što i Sveti Vasilije Ostroški?
Ne. To su različiti svetitelji. Sveti Vasilije Ostroški praznuje se 12. maja.
Zašto se dan naziva Malim Božićem?
To je ustaljeni narodni naziv dana na koji Crkva praznuje Obrezanje Gospodnje i Svetog Vasilija Velikog.
Zajedno učimo · Kratko pitanje
Da li znate odgovor?
Koji od ovih svetitelja pripada Svetoj Trojici Jerarha?
Dodirnite odgovor da pročitate objašnjenje.
A. Sveti Vasilije Veliki.
Tačno. Zajedno sa Grigorijem Bogoslovom i Jovanom Zlatoustim proslavlja se i 12. februara.
B. Sveti Vasilije Ostroški.
Netačno. Ostroški svetitelj živeo je mnogo kasnije i ima svoj praznik 12. maja.
Podelite pitanje sa prijateljem
Vi birate primaoca i potvrđujete slanje u aplikaciji.
Izvori i urednička napomena
Crkveno učenje, žitijsko predanje i narodni običaji razlikovani su prema temi. Lokalni običaj nije opšta crkvena obaveza. Datum je naveden prema sadašnjem odnosu građanskog i julijanskog kalendara. Za bogoslužbeni raspored i lično pravilo obratite se svojoj parohiji.
